Strefa zagrożenia: dlaczego liczy się zakres od 5 do 60 °C
Drobnoustroje potrzebują ciepła i czasu. WHO wyznacza granice na 5 i 60 °C. Pomiędzy nimi drobnoustroje szybko się namnażają, a często nie da się tego ani zobaczyć, ani wyczuć. Te granice nie są jednolitym prawem na całym świecie, dokładny zakres różni się w zależności od kraju. Do szkolenia zespołu wystarczą jednak trzy strefy.
| Strefa | Temperatura | Co to znaczy w kuchni |
|---|---|---|
| Mrożenie | −18 °C lub mniej | Drobnoustroje prawie się nie namnażają, ale też nie giną. Po rozmrożeniu znów są w grze. |
| Chłodzenie | w miarę możliwości poniżej 5 °C | Wzrost jest spowolniony. Niektóre groźne drobnoustroje rosną mimo to, więc nawet w chłodzie nie trzymaj towaru zbyt długo. |
| Strefa zagrożenia | 5 do 60 °C | Tu liczy się każda minuta. Według WHO ugotowane potrawy mogą stać w temperaturze pokojowej najwyżej 2 godziny. |
| Utrzymywanie w cieple | powyżej 60 °C | Trzyma drobnoustroje w ryzach, ale nie zastępuje obróbki na wskroś. Często planuje się mały zapas. |
| Obróbka cieplna | 70 °C jako punkt odniesienia | To wartość podawana przez WHO. Mierz w najgrubszym miejscu, a nie przy brzegu. |
Temperatury według grup towarów: wartości do twojej karty
Wartości dla mięsa, drobiu i ryb pochodzą z załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004. To punkt odniesienia z łańcucha dostaw, a etykieta i twój Sanepid mają pierwszeństwo. Dla żywności głęboko mrożonej wartość podaje dyrektywa 89/108/EWG, a dwa ostatnie wiersze to zalecenia WHO.
| Towar | Wartość | Na co uważać |
|---|---|---|
| Żywność głęboko mrożona | −18 °C | Sprawdź od razu przy przyjęciu i szybko odłóż na miejsce |
| Mięso mielone | +2 °C | Najwrażliwszy towar w tabeli, krótko przechowuj |
| Podroby | +3 °C | Osobne miejsce, krótkie przechowywanie |
| Drób | +4 °C | Na samym dole, żeby nic nie kapało na inny towar |
| Wyroby mięsne | +4 °C | Własne przygotowania oznacz datą |
| Świeże mięso | +7 °C | Na ustawieniu chłodni zostaw sobie zapas |
| Świeża ryba | blisko temperatury topniejącego lodu | Woda z lodu musi mieć gdzie odpłynąć |
| Potrawy utrzymywane w cieple | powyżej +60 °C (WHO) | Aż do wydania, mierz nie tylko przy brzegu |
| Ugotowane potrawy w temperaturze pokojowej | najwyżej 2 godziny (WHO) | Zapisz godzinę, po której podejmujesz decyzję |
Samo chłodzenie nie wystarczy, każdy pojemnik potrzebuje też daty. Co pisać na etykiecie i jak działa FIFO w chłodni, pokazuje poradnik o etykietach na żywność w kuchni.
Schładzanie, rozmrażanie, utrzymywanie w cieple: gdzie łańcuch naprawdę się rwie
W chłodni zwykle wszystko jest w porządku. Ryzyko leży w chwilach pomiędzy: duży garnek wywaru po serwisie, blacha kurczaka rano, sos w bemarze.
- Schładzanie Dziel duże ilości na płaskie pojemniki, używaj kąpieli lodowej lub schładzarki szokowej, mieszaj. Wiele wytycznych podaje jako cel poniżej 10 °C w ciągu 2 godzin, sprawdź to w krajowych wytycznych albo w Sanepidzie. Gorący garnek 30 litrów w chłodni tego nie osiągnie, a przy okazji ogrzeje towar obok.
- Rozmrażanie W chłodni, pod przykryciem, na głębokiej blasze na najniższej półce. WHO odradza rozmrażanie w temperaturze pokojowej. Jak opanować kapanie, opisuje poradnik o zanieczyszczeniu krzyżowym.
- Utrzymywanie w cieple WHO zaleca trzymać ugotowane potrawy powyżej 60 °C aż do wydania. Najpierw doprowadź potrawę do temperatury, dopiero potem wstaw ją do bemaru, bo bemar nie służy do podgrzewania.
- Mise en place na stanowisku Wystawiaj małe ilości i często uzupełniaj. Szuflada chłodnicza otwierana przez cały serwis może być cieplejsza, niż myślisz, więc mierz także tam.
- Regeneracja Wcześniej ugotowane potrawy podgrzewaj raz, porządnie, i nie trzymaj ich letnich. WHO podaje 70 °C jako punkt odniesienia dla obróbki na wskroś, a podgrzewana potrawa też ma być gorąca w całości.
Kto regularnie produkuje większe ilości na zapas, nie schładza ich w chłodni, tylko w schładzarce szokowej. Jak to działa jako metoda, z wartościami orientacyjnymi i planem produkcji, opisuje poradnik o schładzaniu szokowym i cook chill.
Czego wymagają przepisy w sprawie łańcucha chłodniczego
Przepisy najpierw opisują wynik, a liczby znajdziesz gdzie indziej.
- Rozporządzenie o higienie Rozporządzenie (WE) nr 852/2004, załącznik II rozdział IX: łańcuch chłodniczy nie może zostać przerwany (pkt 5). Ograniczone okresy poza kontrolą temperatury są dozwolone przy przygotowaniu, transporcie, przechowywaniu, wystawianiu i serwisie, jeśli nie powodują zagrożenia dla zdrowia. Po obróbce cieplnej schładzasz jak najszybciej (pkt 6), a rozmrażanie ma utrzymywać ryzyko na niskim poziomie (pkt 7). Liczb to rozporządzenie nie podaje.
- Liczby Wartości z rozporządzenia (WE) nr 853/2004 dotyczą łańcucha dostaw żywności pochodzenia zwierzęcego. Dla żywności głęboko mrożonej −18 °C podaje dyrektywa 89/108/EWG. Które granice stosujesz, zapisujesz w swojej księdze HACCP.
- Sanepid Kontrolę w Polsce prowadzi Sanepid. To tam dowiesz się, które wartości i jaką dokumentację chce zobaczyć w twoim lokalu.
Karta kontroli temperatury: sześć kroków do wdrożenia
Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 nie podaje, jak często masz mierzyć. Ustalasz to we własnym systemie i potem się tego trzymasz. Karta, która wymaga za dużo, skończy wypełniana w biurze.
- Spisz urządzenia. Każda chłodnia, lodówka, szuflada, zamrażarka i bemar dostaje nazwę, którą wszyscy znają. Na każdym urządzeniu naklej etykietę z nazwą i wartością graniczną.
- Ustal granice. Dla każdego urządzenia wpisz wartość najwrażliwszego towaru, który tam stoi. Etykieta i Sanepid mają pierwszeństwo, a tabela powyżej pokazuje rząd wielkości.
- Wyznacz godziny i osoby. Na przykład na początku i na końcu zmiany, zawsze osoba, która otwiera lub zamyka stanowisko. Musi też być zastępstwo, inaczej w dzień wolny karta zostaje pusta.
- Mierz prawidłowo. Zewnętrzny wyświetlacz pokazuje temperaturę powietrza w jednym miejscu. Od czasu do czasu zmierz termometrem z sondą w towarze albo włóż sondę do butelki z wodą. Czyść sondę między surowym a gotowym.
- Sprawdzaj termometr. W wodzie z lodem powinien pokazać około 0 °C, we wrzącej wodzie około 100 °C (na poziomie morza). Jeśli wyraźnie odbiega, wymień go lub oddaj do kalibracji. Sprawdzenie też zapisz.
- Przemyśl działanie z góry. Najważniejsza jest ostatnia kolumna. Ustal wcześniej, do kogo dzwonisz, dokąd idzie towar i co się wyrzuca. Odchylenie z zapisanym działaniem to znak, że system działa.
Tak może wyglądać karta. Liczby to przykład, granicę wpisujesz sam dla każdego urządzenia:
| Data i godzina | Urządzenie | Pomiar | Parafa | Działanie |
|---|---|---|---|---|
| pon. 08:30 | Chłodnia (granica +7 °C) | +4 °C | AK | brak |
| pon. 08:32 | Zamrażarka (granica −18 °C) | −20 °C | AK | brak |
| pon. 22:10 | Szuflada chłodnicza, stanowisko 2 (granica +7 °C) | +11 °C | MB | Szuflada zastana otwarta, towar sprawdzony, o 22:40 znów +6 °C |
Każda wartość na tej karcie jest tylko tak dobra jak twój termometr. Jak sprawdzić go w wodzie z lodem, jaka tolerancja służy za punkt odniesienia i jak wygląda rejestr kontroli, opisuje poradnik o kalibracji termometru.
Gdy chłodnia stanie: plan na awarię
Urządzenia psują się zawsze w złym momencie, często w weekend i w nocy. Zrób plan teraz, a nie wtedy, gdy wyświetlacz pokazuje 14 °C. To, czy towar nadaje się jeszcze do użycia, zależy od towaru, temperatury i czasu. Nie ma jednej liczby na wszystko. W razie wątpliwości wyrzuć i zapisz to.
Bez planu
- Nikt nie wie, od kiedy wartość się nie zgadza
- Numer do serwisu chłodniczego leży w biurze
- Towar zostaje w środku, drzwi ciągle się otwierają
- Na końcu decyduje zapach
Z planem
- Karta albo czujnik z alarmem pokazuje, od kiedy
- Numer alarmowy wisi na urządzeniu
- Towar przechodzi do innego urządzenia, drzwi zostają zamknięte
- Towar, wartość, czas i decyzja są na karcie
Łańcuch chłodniczy zaczyna się u dostawcy i na zamówieniu
Pierwszy punkt pomiaru to tylne drzwi. Przy przyjęciu towaru mierz wyrywkowo wrażliwe produkty, zapisz wartość na dokumencie dostawy i najpierw odłóż towar chłodzony. Paleta, która czeka 20 minut na podwórku, bo nikogo nie ma, to nie problem temperatury, tylko godzin dostaw: ustal je z dostawcą.
Druga dźwignia to ilość. Przepełniona chłodnia gorzej chłodzi, bo powietrze nie krąży, a drzwi dłużej stoją otwarte, gdy ktoś szuka. Rozsądny zapas minimalny sprawia, że w lokalu jest tyle, ile możesz przechować. Co gdzie stoi, należy do gospodarki magazynowej.
Typowe błędy przy kontroli temperatury
- Odczyt tylko z wyświetlacza Wyświetlacz mierzy w jednym miejscu, często blisko parownika. Przy drzwiach może być o kilka stopni cieplej.
- Gorące garnki prosto do chłodni Zawartość stygnie za wolno, a towar wokół się ogrzewa. Najpierw podziel i wstępnie schłódź.
- Wypełnianie karty po fakcie Ciągle te same liczby tym samym charakterem pisma rzucają się w oczy przy każdej kontroli i tobie w niczym nie pomagają. Lepiej mniej punktów, ale naprawdę mierzonych.
- Odchylenie zapisane, a działania brak +11 °C na karcie bez działania pokazuje, że wiedziałeś i nie zareagowałeś.
- Termometr nigdy nie sprawdzany Kto mierzy źle wskazującą sondą, prowadzi schludną kartę z błędnymi liczbami.
- Decyzja na podstawie zapachu Drobnoustroje, które wywołują choroby, często nie zmieniają zapachu ani wyglądu. Nos nie jest tu przyrządem pomiarowym.
Gdzie Pelican pomaga, a gdzie nie
Pelican zajmuje się zamówieniem, czyli tą małą częścią tematu, której może dotknąć. Gdy zepsuje się ostatni termometr z sondą albo skończą się baterie, osoba, która to zauważy, dodaje produkt głosem albo pisząc, we własnym języku. Szef kuchni zatwierdza potem jedną listę.
Pelican nie jest oprogramowaniem do higieny. Nie mierzy temperatur, nie prowadzi karty kontroli temperatury, nie włącza alarmu i nie zastępuje żadnej kontroli. Nie jest też systemem kasowym, systemem zamówień dla gości ani narzędziem do księgowania stanów magazynowych i nie składa sam zamówień u dostawcy.
Pelican rozlicza się za lokal, nie za użytkownika: Solo 19 euro miesięcznie (do 3 użytkowników), Basic 29 euro miesięcznie (do 5 użytkowników), Pro 59 euro miesięcznie (bez limitu użytkowników). Przy płatności rocznej to 15, 24 lub 49 euro miesięcznie. Każdy plan zaczyna się od 30 dni za darmo.
Najczęstsze pytania
Co to jest strefa zagrożenia dla żywności?
WHO podaje zakres od 5 do 60 °C. Drobnoustroje szybko się tam namnażają, dlatego ugotowane potrawy mogą stać w temperaturze pokojowej najwyżej 2 godziny. Dokładny zakres różni się w zależności od kraju.
Co oznacza łańcuch chłodniczy w gastronomii?
Wrażliwy towar pozostaje w chłodzie bez przerwy, od dostawcy przez przyjęcie i magazyn aż po przygotowanie. Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 pozwala tylko na ograniczone okresy poza kontrolą temperatury i tylko wtedy, gdy nie powodują zagrożenia dla zdrowia.
Jak często muszę kontrolować temperaturę?
Rozporządzenie UE nie podaje częstotliwości. Ustalasz ją we własnym systemie i się jej trzymasz. Wiele kuchni mierzy na początku i na końcu zmiany. Zapytaj Sanepid, czego oczekuje w twoim lokalu.
Jak długo można utrzymywać potrawy w cieple?
Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 nie podaje tu liczby. WHO zaleca trzymanie ugotowanych potraw powyżej 60 °C aż do wydania, bez limitu czasu w tym zaleceniu. O granicę czasu zapytaj Sanepid.
Co zrobić z towarem po awarii prądu?
Zapisz temperaturę i czas. Nie otwieraj drzwi, a jeśli możesz, przenieś towar. To, czy wolno go użyć, zależy od towaru, wartości i czasu. W razie wątpliwości wyrzuć i zapisz, zamiast schładzać ponownie i liczyć na szczęście.
Czy do karty wystarczy wyświetlacz na lodówce?
Na co dzień często tak, jeśli od czasu do czasu sprawdzasz go termometrem, który sam kontrolujesz. Jak kontrola temperatury pasuje do podstaw higieny, opisuje poradnik o księdze HACCP.
Jedna lista zamówień dla całej kuchni
Pelican zbiera zamówienia twojego zespołu w każdym języku twojej kuchni, także nowy termometr. Wypróbuj za darmo przez 30 dni. Nie zastępuje twojej karty kontroli temperatury.
Załóż lokal i testuj 30 dni za darmo