Açılan her ürün neden etiket ister
Soğuk odada bir kap dana fonu diğerine benzer. Dünden mi yoksa geçen haftadan mı olduğunu yalnızca onu yapan bilir, o da bugün izinli. Etiket bu soruyu akıldan alıp kabın üstüne yazar. Dört şey buna bağlıdır:
- Güvenlik Çok uzun bekleyen ürün, hâlâ iyi görünse ve iyi koksa bile hastalık yapabilir. Kararı burun değil tarih verir.
- Sıra Neyin daha eski olduğunu ancak gören, eskiyi önce kullanabilir. Buna FIFO, yani ilk giren ilk çıkar denir ve tarih olmadan işlemez.
- İzlenebilirlik Bir geri çağırma veya şikâyet olduğunda ürünün hangi tedarikçiden geldiğini söyleyebilmelisiniz.
- Daha az israf Süresi yakında dolacak olanı erken gören, onu cuma günü atmak yerine mise en place'e veya günün yemeğine katar.
Mutfak etiketine neler yazılır
Etiket hızlı yazılmalı ve hızlı okunmalı, yoksa serviste kimse yazmaz. Çoğu mutfakta bu altı alan yeter. İlk dördü her zaman etikette olmalı.
| Alan | Örnek | Neden |
|---|---|---|
| Ürün | Dana fonu, kıyma, ev usulü vinegret | Kapta birçok şey aynı görünür |
| Yapıldığı veya açıldığı gün | Sal 10.11. | Süre bu günden başlar |
| Son kullanım günü | Per 12.11. | En önemli alan, büyük yazın |
| Paraf | MK | Yapan kişi soruları cevaplayabilir |
| Alerjenler | Kereviz, hardal | Misafirlerin soruları ve servis için |
| Tedarikçi veya parti | et, balık ve yumurtada | Bir geri çağırma ihtimaline karşı |
TETT, STT ve sizin kendi tarihiniz
Satın alınan ürünlerde çoğu zaman iki farklı tarih bulunur ve ikisi aynı şeyi anlatmaz. Ambalajda hangisinin yazdığına ve üreticinin ne belirttiğine her zaman bakın:
Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT)
- Kalite hakkındadır: doğru saklandığında ürün bu tarihe kadar özelliklerini korur
- Makarna, konserve, sert peynir, baharat gibi ürünlerde görülür
- Ambalajdaki saklama koşullarına uyun
- Sonrasında kontrol edin, otomatik olarak atmayın
Son tüketim tarihi (STT)
- Güvenlik hakkındadır: çabuk bozulan ürünlerde kullanılır
- Kıyma, taze tavuk, taze balık gibi ürünlerde görülür
- Ambalajdaki saklama sıcaklığına uyun
- Bu tarihten sonra ürünü kullanmayın, atın
Bir ambalajı açtığınız, porsiyonladığınız veya bir şeyi kendiniz yaptığınız anda üçüncü bir tarihe ihtiyacınız olur: kendi tarihiniz. Ambalajda “açıldıktan sonra x gün içinde tüketiniz” yazıyorsa bu süre açıldığı günden başlar ve etikete açılış tarihi yazılır. Kendi yaptığınız her şeyin süresini üretici bilgilerine, rehberlere ve kendi deneyiminize dayanarak HACCP planınızda belirlersiniz. Bu rehber yasal bir gün süresi vermez; işletmeniz için geçerli kuralları Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile netleştirin.
Hesap örneği: son kullanım günü
Birçok mutfağın soğuk odada kendi yaptığı ürünler için uyguladığı türden bir ev kuralıyla örnek: 3 gün ve yapıldığı gün 1. gün sayılır. Bu 3 gün yasal bir değer değil, işletmenin kendi belirlediği bir kuraldır. Dana fonu salı günü pişirilip soğutuluyor.
Salı 1. gün, çarşamba 2. gün, perşembe 3. gündür. Bu yüzden etikete “3 gün” değil “son kullanım: Per” yazılır. Serviste hesap yapmak zorunda kalan yanlış hesaplar. En sık hata, yapıldığı günü saymamaktır: o zaman etikette cuma yazar ve fon, kuralınızın izin verdiğinden bir gün fazla alır.
FIFO ve FEFO: soğuk odada sıra
FIFO “first in, first out”, Türkçesiyle ilk giren ilk çıkar demektir: önce gelen önce çıkar. FEFO “first expired, first out” demektir: süresi önce dolan önce çıkar. Çoğu zaman ikisi aynıdır. Değilse tarih kazanır. Raftaki diğerlerinden daha erken tarihli yeni gelen yoğurt önce kullanılır.
- Yeni olan arkaya Yerleştirirken yeni teslimat mevcut ürünün arkasına veya altına konur, asla önüne değil.
- Açılmış olan öne Açık ambalajlar ve artanlar önde ve üstte durur, böylece önce onlar alınır.
- Her ürüne tek yer Krema üç ayrı yerde durursa üçü birden açılır.
- Etiket öne baksın Kapları, tarih kaldırmadan okunacak şekilde yerleştirin.
- Günlük kontrol Günde bir kez, örneğin teslimattan önce, biri soğuk odayı ve soğutmalı çekmeceleri dolaşır ve süresi dolanı çıkarır.
- Çıkan çıkar Süresi dolan ürün hemen atılır veya açıkça işaretlenmiş ayrı bir kasaya konur, “şimdilik arkaya” konmaz.
Türkiye'de mevzuat, etiketler ve izlenebilirlik
Türkiye AB üyesi değildir, bu yüzden esas alacağınız metin Türkiye'nin kendi yönetmeliğidir. Bu rehber belirli bir mutfak etiketini veya bir gün süresini yasal kural olarak vermez.
- Gıda Hijyeni Yönetmeliği Gıda Hijyeni Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.12.2011, sayı 28145) gıda işletmelerinin genel hijyen yükümlülüklerini düzenler. Etiketler ve FIFO, hijyeni günlük işte uygulamanın ve bir denetimde göstermenin yaygın yoludur.
- İzlenebilirlik uygulamada İrsaliyeleri ve faturaları saklayın, et, balık ve yumurtada tedarikçiyi etikete veya mal kabul kaydına yazın. Böylece bir geri çağırmada ürünün nereden geldiğini gösterebilirsiniz. Hangi kayıtların zorunlu olduğunu Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile netleştirin.
- Süreler Satın alınan üründe ambalajdaki üretici tarihine uyun. Kendi yaptığınız ürünlerin süresini HACCP planınızda belirleyin ve işletmeniz için geçerli kuralları İl Müdürlüğüne sorun.
Altı adımda etiket sistemi kurun
Bir etiket sistemi nadiren malzeme yüzünden başarısız olur, çoğu zaman sadece bazı kişiler kullandığı için başarısız olur. Bu sıra, sistemin kalıcı olmasına yardım eder.
- Kuralı belirleyin. Neye etiket konur? En basiti: kapalı orijinal ambalajında olmayan her şeye. “Sadece kısa süreliğine” diye istisna yok.
- Süreleri yazın. Sık yaptığınız ürünler için ev sürelerinin listesi: fonlar, soslar, salata sosları, marine et, doğranmış sebze. Liste HACCP planınıza girer ve soğuk odaya asılır.
- Malzemeyi hazır tutun. Her istasyonda ve soğuk odanın yanında etiket veya kâğıt bant ve suya dayanıklı kalem. Önce aramak zorunda kalan yazmaz.
- Formatı birleştirin. Herkes alanları aynı sırayla ve tarihi aynı biçimde, günüyle birlikte yazar.
- Yerleştirirken FIFO. Teslimatı yerleştiren onu mevcut ürünün arkasına koyar. Bu kural mal kabul kontrolünden sonra ve dondurulmuş ürünler için de geçerlidir.
- Her gün kontrol edin. Bir kişi her gün sabit bir saatte soğuk odayı ve soğutmalı çekmeceleri dolaşır, süresi dolanı çıkarır ve yakında dolacak olana bakar.
Kâğıt bant, renkli gün etiketleri veya etiket yazıcı
Hangi malzemeyi kullandığınız ikinci plandadır. Önemli olan her yerde bulunması, soğuğa ve neme dayanması ve kolay sökülmesidir; böylece eski etiketler kapta kalmaz.
Kâğıt bant ve kalem
- Neredeyse bedava, her yerde bulunur
- Herkes hemen başlayabilir
- El yazısı okunaklı olmalı
- Kaplardan sökmek çoğu zaman zahmetli
Hazır baskılı etiketler veya yazıcı
- Sabit alanlar, herkes aynı şekilde yazar
- Renkli gün etiketleri (Day Dots) günü bir bakışta gösterir
- Bulaşık makinesinde çıkan sökülebilir çeşitler
- Para tutar ve yenisini almak gerekir
Etiketler, israf ve bir sonraki sipariş
Etiketler yalnızca neyin atılması gerektiğini değil, nedenini de gösterir. Her hafta kremanın süresi doluyorsa bu bir etiket sorunu değil, uymayan bir sipariş miktarıdır. Günlük kontrolde neyin atıldığını not edin. İki üç hafta sonra hangi minimum stok değerinin fazla yüksek olduğunu görürsünüz.
İzlenebilirlik mal kabulde başlar: irsaliye ve fatura, bir ürünün kimden geldiğinin kanıtıdır. Bir ürünü en son kullanan kişi, onun eksik olduğunu da ilk fark eden kişidir. Tam bu an, onu bir sonraki sipariş için not etmenin doğru anıdır.
Etiketlemede sık yapılan hatalar
- Sadece yapıldığı gün O zaman herkes ne kadar dayanacağını kendisi hesaplamak zorunda kalır. Son kullanım günü her zaman etikette olmalı.
- Etiket kapakta Kapaklar yer değiştirir. Etiket kabın kendisine yapıştırılır.
- Eski etiketin üstüne yapıştırmak Bir kapta iki tarih, hiç tarih olmamasından kötüdür. Kap yeniden doldurulmadan önce eski etiket sökülür.
- Artanları birleştirmek Dünkü artanı bugünkünün üstüne döken, iki tarihi tek bir yanlış tarihe çevirir.
- Yeni ürünü öne koymak Yerleştirirken kolaydır, ama o zaman arkadaki eski ürünün süresi dolar.
- TETT ile STT'yi karıştırmak TETT'si geçmiş makarnayı atıp STT'si geçmiş kıymayı kullanmak tam tersidir.
Pelican nerede işe yarar, nerede yaramaz
Pelican etiket yazmaz ve raf ömrü hesaplamaz. Sonraki adımda yardım eder: Kontrol sırasında bir şeyin atılması gerektiğini veya yakında eksik olacağını fark eden kişi bunu sesle veya yazarak, kendi dilinde ortak sipariş listesine ekler. Mutfak şefi de tek bir listeyi onaylar.
Pelican etiket yazıcısı ve hijyen aracı değildir. İzlenebilirlik kaydı, sıcaklık listesi veya süre takibi tutmaz. Pelican ayrıca kasa sistemi, misafir sipariş sistemi veya stok kayıt aracı da değildir ve tedarikçilerinize kendisi sipariş vermez.
Pelican kullanıcı başına değil, işletme başına ücretlendirilir: Solo ayda 19 euro (en fazla 3 kullanıcı), Basic ayda 29 euro (en fazla 5 kullanıcı), Pro ayda 59 euro (sınırsız kullanıcı). Yıllık ödemede ayda 15, 24 veya 49 euro. Her plan 30 gün ücretsiz başlar.
Sık sorulan sorular
Mutfakta gıda etiketine neler yazılır?
En az ürün, yapıldığı veya açıldığı gün, son kullanım günü ve bir paraf. Soslarda ve dolgularda alerjenler, et, balık ve yumurtada tedarikçi veya parti numarası da işe yarar.
TETT ile STT arasındaki fark nedir?
Tavsiye edilen tüketim tarihi kaliteyi anlatır: ürün doğru saklandığında bu tarihe kadar özelliklerini korur. Son tüketim tarihi çabuk bozulan ürünlerde bulunur ve güvenlikle ilgilidir; bu tarihten sonra ürün kullanılmaz. Her zaman ambalajdaki üretici bilgisine bakın.
Kendi yaptığım ürün soğuk odada ne kadar durabilir?
Bu rehber yasal bir gün süresi vermez. Süreyi üretici bilgilerine, rehberlere ve kendi deneyiminize dayanarak HACCP planınızda belirleyin ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile netleştirin. Birçok mutfak her ürün grubu için sabit bir ev kuralıyla çalışır.
Yapıldığı gün 1. gün sayılır mı?
Bunu ev kuralınız belirler. Sayıyorsanız, 3 günlük bir kuralda salı günü yapılan fon perşembeye kadar kullanılır. Önemli olan ekipte herkesin aynı şekilde sayması ve tarihi doğrudan etikete yazmasıdır.
FIFO ile FEFO arasındaki fark nedir?
FIFO, yani ilk giren ilk çıkar, önce geleni önce kullanır. FEFO, süresi önce dolanı önce kullanır. Çoğu zaman ikisi aynıdır; değilse tarih kazanır.
İrsaliyeleri saklamalı mıyım?
İzlenebilirlik için bir ürünü kimden aldığınızı gösterebilmeniz gerekir. İrsaliye ve fatura bunun en basit kanıtıdır. Ne kadar süre saklayacağınızı İl Müdürlüğü ve muhasebecinizle netleştirin.
Eksik olan hemen listede
Pelican, ekibinizin soğuk oda kontrolünde eksik bulduklarını tek bir sipariş listesinde ve mutfağınızdaki her dilde toplar. 30 gün ücretsiz deneyin. Etiketlerinizi yazmaz.
İşletme oluşturun, 30 gün ücretsiz deneyin